Otoyolda arıza yaşamak, şehir içinde yolda kalmaktan çok daha risklidir. Çünkü otoyolda araçlar yüksek hızla ilerler ve duran bir aracı fark etmek için sürücülerin elinde yalnızca birkaç saniye vardır. Bu yüzden arıza anında yapacağınız ilk birkaç hareket, hem sizin hem de arkadan gelen sürücülerin güvenliğini doğrudan etkiler. Bu yazıda, Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin ilgili kurallarına dayanarak otoyolda aracınız durduğunda neleri hangi sırayla yapmanız gerektiğini anlatıyoruz.
Otoyolda arıza belirtileri: ilk anda ne yapmalı?
Arıza çoğu zaman bir uyarıyla başlar: gösterge panelinde bir lamba yanar, motor güç kaybeder, direksiyon titrer ya da garip bir ses duyulur. Böyle bir belirti fark ettiğinizde ani fren yapmayın. Bunun yerine sinyal verin, hızınızı kontrollü şekilde düşürün ve aracı mümkün olduğunca sağa, emniyet şeridine alın. Eğer bir sonraki çıkış ya da dinlenme tesisi çok yakınsa ve araç güvenle ilerleyebiliyorsa oraya kadar gitmek daha iyi bir seçenektir.
Öte yandan aracı sol şeritte durdurmak zorunda kaldıysanız karşıya geçmeye çalışmayın. Bu durumda dörtlüleri yakın, emniyet kemerinizi takılı tutun ve hemen 112’yi arayarak konumunuzu bildirin. Çünkü yüksek hızlı trafiğin içinde yürüyerek şerit değiştirmek, aracın içinde kalmaktan çok daha tehlikelidir.
Emniyet şeridi ne zaman kullanılır?
Emniyet şeridi, adından da anlaşılacağı gibi, yalnızca zorunlu durumlar içindir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 46. maddesi, emniyet şeridinin zorunlu hâller dışında kullanılmasını yasaklar. Arıza, kaza ya da sağlık sorunu gibi durumlar bu zorunlu hâllerin başında gelir. Kanun metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsiniz.
Ancak emniyet şeridine girmek tek başına güvenlik sağlamaz. Aracınızı şeridin olabildiğince sağına, bariyere yakın park edin. Ayrıca tekerlekleri bariyere doğru çevirin; böylece arkadan bir çarpma olursa araç trafiğe doğru savrulmaz.
Otoyolda arıza sırasında dörtlüler ve reflektör kuralları
Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 135. maddesi, yolda kalan araçlar için uyarı kurallarını ayrıntılı biçimde düzenler. Bu kurallar özetle şöyledir:
- Dörtlü flaşörleri hemen yakın ve önlemler tamamlanana kadar kapatmayın.
- Reflektörü, gelen trafiğin en az 150 metreden görebileceği bir noktaya yerleştirin.
- Virajlarda ve tepe üstlerinde reflektörü aracın önüne ve arkasına en az 30 metre mesafede koyun.
- Otobüs ve kamyonlarda ayrıca 150×25 cm ebadında, ECE 70 standardına uygun uyarı levhası kullanın.
Yönetmeliğin tam metnine mevzuat sitesinden ulaşabilirsiniz. Reflektörü yerleştirirken trafiğe karşı yürüyün ve bariyer tarafında kalın. Gece ya da yağmurda yansıtıcı yeleğiniz varsa araçtan inmeden önce giyin. Çünkü otoyolda bir yaya, sürücülerin beklediği son şeydir ve yelek sizi çok daha uzaktan görünür kılar.
Beklerken nerede durmalısınız?
En sık yapılan hata, çekiciyi aracın içinde beklemektir. Oysa emniyet şeridinde duran bir araca arkadan çarpma riski her zaman vardır. Bu yüzden siz ve yolcular, trafiğin aktığı tarafın tersinden, yani sağ kapılardan inin. Ardından bariyerin arkasına geçin ve araçtan biraz geride, gelen trafiği görebileceğiniz bir noktada bekleyin.
Çocuklar ve evcil hayvanlar varsa onları da bariyerin arkasına alın ve yakınınızda tutun. Ayrıca köprü, viyadük ya da tünel gibi bariyerin arkasında güvenli alan olmayan yerlerde, aracı bir sonraki uygun noktaya kadar götürmek mümkün değilse 112’yi arayarak durumu bildirin. Kısacası, otoyolda arıza yaşadığınızda önce kendinizi trafikten ayırın, sonra aracınızla ilgilenin.
İpucu: Yolculuğa çıkmadan önce telefonunuza bulunduğunuz yerin konumunu paylaşabilen bir harita uygulaması kurun. Konum paylaşımı, çekici firmasının ve acil ekiplerin sizi hızlı bulmasını sağlar.
Konumunuzu doğru tarif etmek
Otoyolda adres yoktur; bu yüzden konumunuzu tarif etmenin yolları farklıdır. Önce otoyolun adını ve gidiş yönünüzü belirleyin. Ardından en son geçtiğiniz gişeyi, kavşağı, dinlenme tesisini ya da kilometre levhasını not edin. Bu bilgiler hem çekici firmasının hem de acil ekiplerin size ulaşmasını hızlandırır. Bunun yanında telefonunuzun konum paylaşma özelliği de büyük kolaylık sağlar.
Otoyolda arıza sonrası çekici çağırmak
Güvenliğinizi sağladıktan sonra çekici çağırabilirsiniz. Kaskonuz varsa önce poliçenizdeki asistans hattını aramak masrafı azaltabilir; bu konuyu kasko çekici hakkı yazımızda ayrıntılı anlattık. Kaskonuz yoksa ya da asistans hizmeti yoksa çekici teklifi formunu doldurabilirsiniz; talebiniz bölgenizde çalışan bir firmaya iletilir.
Talep oluştururken aracın tipini, sorunu ve konumunuzu açıkça yazın. Örneğin “Anadolu Otoyolu, Ankara yönü, Sakarya gişelerini geçtikten sonra yaklaşık iki kilometre, sedan, motor durdu” gibi bir tarif, firmanın doğru ekipmanla gelmesini sağlar. Ayrıca fiyatı ve fiyata dahil olan geçiş ücretlerini iş başlamadan sorun.
Otoyolda kimden yardım istenebilir?
Otoyollarda yol durumu ve trafik bilgisi için Karayolları Genel Müdürlüğü’nün ALO 159 hattı hizmet verir. Bu hat üzerinden yol durumunu öğrenebilir ve yolda gördüğünüz bir tehlikeyi bildirebilirsiniz. Ayrıca yaralı, yangın ya da trafiği tehlikeye atan bir durum varsa her zaman ilk aranacak numara 112’dir. Güncel yol duyuruları için Karayolları Genel Müdürlüğü sitesine de bakabilirsiniz.
Otoyolda arıza riskini azaltmak için
Arızaların önemli bir kısmı, yola çıkmadan önce yapılacak basit kontrollerle önlenebilir. Özellikle uzun bir yolculuk öncesinde şunlara bakın:
- Lastik basıncı ve diş derinliği; yedek lastik ve kriko.
- Motor yağı, antifriz ve fren hidroliği seviyeleri.
- Akünün yaşı ve kutup başlarının durumu.
- Araçta reflektör, yansıtıcı yelek, el feneri ve ilk yardım çantası.
Bunun yanında yakıt göstergesini dörtte birin altına düşürmemek, otoyolda yakıt bitmesi gibi önlenebilir bir durumun önüne geçer. Son olarak, uzun yolda iki saatte bir mola vermek hem sizin dikkatinizi hem de aracın durumunu kontrol etmenizi sağlar.
Sık yapılan hatalar
Otoyolda arıza yaşayan sürücülerin en sık yaptığı hatalar şunlardır: aracın içinde beklemek, reflektörü aracın hemen arkasına koymak, dörtlüleri kapatmak ve aracın arkasında durup telefonla konuşmak. Ayrıca bazı sürücüler, arızayı kendi başlarına gidermek için trafik tarafındaki kapıdan iner ya da aracın sol tarafında çalışır. Bu davranışların hepsi, arkadan gelen bir aracın size çarpma riskini artırır. Bu yüzden lastik değiştirmek gibi işleri emniyet şeridinde yapmak yerine, mümkünse çekici ya da yol yardım ekibini bekleyin.
Tünel ve köprüde otoyolda arıza
Tünellerde ve uzun köprülerde emniyet şeridi çoğu zaman yoktur ya da çok dardır. Bu yüzden böyle bir yerde aracınız durursa önce dörtlüleri yakın ve motoru kapatın. Ardından tünel içindeki acil durum cep alanlarını ve acil telefonlarını kullanın; bu noktalar genellikle levhalarla işaretlenir. Ayrıca tünelde duman ya da yangın varsa aracı bırakıp en yakın acil çıkışa yönelin ve 112’yi arayın. Köprülerde ise bariyerin arkasında güvenli alan olmadığı için aracın içinde kemeriniz takılı bekleyip yetkilileri aramak çoğu zaman daha güvenlidir.
Özet
Otoyolda arıza anında sırasıyla şunları yapın: sinyal verip emniyet şeridine geçin, dörtlüleri yakın, sağ taraftan inin, reflektörü en az 150 metreden görünecek şekilde yerleştirin ve bariyerin arkasında bekleyin. Ardından konumunuzu net olarak tarif edip çekici çağırın. Yaralı ya da tehlike varsa ise beklemeden 112’yi arayın. Sonuç olarak, otoyolda doğru sırayla hareket etmek birkaç dakikanızı alır ama büyük bir riski ortadan kaldırır.
